Van toeschouwer tot leider: Kémo’s opmars door sport

In Bignona vliegt een bal met een mooie boog in de basket. In het midden van alle drukte staat Kémo. Hij moedigt zijn teamgenoten aan tijdens een para-basketbaloefening. Je hoort zijn stem over het hele veld, tot hij even pauzeert om een jonge speler te helpen. Kémo heeft veel zelfvertrouwen opgebouwd, maar het heeft jaren geduurd om zover te komen en er was een hele gemeenschap voor nodig. Dit alles begon met het simpele feit dat hij een bal in zijn handen gedrukt kreeg.

Kémo is geboren met een lichamelijke handicap. Hij groeide op in Zuid-Senegal, waar hij andere kinderen vrij zag voetballen in de straten. Hij bleef thuis, niet omdat hij dat wilde, maar omdat jaren van buitensluiting hem hadden geleerd dat sport en een sociaal leven niet pasten bij iemand zoals hij.

Wanneer je niet jezelf kunt zijn

In veel West-Afrikaanse gemeenschappen worden kinderen met een fysieke handicap vaak zoveel mogelijk thuis gehouden, om hen te beschermen of uit schaamte. Gemiddeld wordt 1 op de 5 kinderen met een handicap buitengesloten van school en leeftijdsgenootjes. Hierdoor bouwen zij geen vriendschappen en doen zij geen ervaringen op waarmee een kind normaal gesproken opgroeit. Kémo groeide op op het platteland van Senegal, waardoor hij geïsoleerd leefde en weinig zelfvertrouwen had.

Zijn moeder, Binta, herinnert Kémo vooral als een stil, angstig kind. “Andere kinderen gingen naar buiten om te spelen,” zegt ze. “Maar hij bleef thuis. Hij werd boos over kleine dingen.” Deze buitensluiting van leeftijdsgenootjes beïnvloedde de mentale gezondheid van Kémo.

Dat veranderde in 2022, toen Kémo meedeed aan het Right To Play RECAF-Jeu-project. Dit project is opgezet in samenwerking met YMCA Senegal en wordt ondersteund door de Canadese overheid. Door inclusieve sporten, zoals zitvolleybal en para-basketbal, te combineren met interactieve groepsgesprekken, voelde Kémo zich voor het eerst welkom op het sportveld.

Het programma combineerde sport, levensvaardigheden en leiderschap voor jongeren. Ook was er aandacht voor gendergerelateerd geweld, door veilige plekken te creëren waar inclusie elke dag in de praktijk wordt gebracht.

Je stem durven gebruiken

Kémo veranderde op het veld. Hij begon meer te praten en te lachen en wilde steeds langer blijven. Para-basketbal gaf hem meer dan alleen fysieke kracht; het gaf hem een stem. Coaches zagen dat hij naar voren stapte, jonge sporters begeleidde en tijdens groepsgesprekken zijn mening gaf.

Door het Right To Play-programma kreeg Kémo training in leiderschap en jongerenparticipatie. Hij leerde hoe hij met lokale autoriteiten moest praten, hoe hij stigma’s kon doorbreken en hoe hij anderen kon helpen, in het bijzonder kinderen met een beperking en meisjes die een groter risico lopen op geweld. De programma’s hebben meer dan 10.000 jongeren bereikt in Zuid-Senegal. Vandaag de dag is Kémo mentor voor nieuwe spelers en promoot hij inclusie binnen zijn gemeenschap.

Kémo's toekomst

Kémo droomt verder dan alleen het veld. Hij wil iemand zijn naar wie jongere kinderen opkijken en die laat zien dat een handicap geen reden is om thuis te blijven. Hij wil dat inclusieve sport de norm is, geen uitzondering, en dat ouders mogelijkheden zien in plaats van beperkingen.

Zijn moeder zag een duidelijke verandering. “Vanaf het moment dat hij met Right To Play begon, ging hij meer naar buiten. Hij was blij en werd volwassener. Hij begrijpt dingen beter.” Door te spelen vond Kémo niet alleen veel zelfvertrouwen, maar groeide hij ook uit tot een echte leider op wie anderen kunnen bouwen.

Het project RECAF-Jeu (Renforcement des capacités des filles par le sport et le jeu), uitgevoerd door Right To Play en gefinancierd door de Canadese overheid, stelt jongeren, in het bijzonder meisjes in de regio's Sédhiou en Ziguinchor in Senegal in staat om via sport en spel belangrijke levensvaardigheden te ontwikkelen, inclusie en gendergelijkheid te bevorderen en leiderschap te tonen. Tot nu toe heeft het project al meer dan 10.000 jongeren bereikt.