Van lijfstraffen naar levenslessen: het verhaal van Minervina

Op een zonnige middag in Mozambique klinkt het: "Dit lichaam is van mij. Raak me hier niet aan, raak me hier niet aan, vooral niet hier." Onder leiding van lerares Minervina zingen kinderen een lied dat meer is dan alleen een melodie. Het is een belangrijke herinnering aan hun rechten, vooral voor meisjes, wiens rechten in dit land vaak over het hoofd worden gezien. Minervina leidt dit spel met trots en brengt zo haar droom om als lerares een verschil te maken tot leven.

Minervina is al vele jaren lerares op een kleine basisschool in het district Chókwè. Tegenwoordig is ze een rolmodel en mentor op haar school, waar andere leraren haar om advies vragen. Maar haar weg hiernaartoe was niet altijd gemakkelijk.

In het begin vertrouwde ze, net als veel leraren in Mozambique, op traditionele lesmethoden, waarbij ze vooral veel kennis overbracht door te zenden. Ze had moeite om contact te maken met haar leerlingen en hen te motiveren om actief deel te nemen aan haar lessen. Dit creëerde een barrière tussen haar en haar leerlingen, waardoor ze niet de verandering teweeg kon brengen die haar motiveerde om lerares te worden.

Lijfstraffen wanneer leerlingen fouten maakten, waren ook gebruikelijk op haar school. Hierdoor waren veel kinderen te bang om naar school te gaan. Veel kinderen, vooral meisjes, stopten vroegtijdig met school.

Alles veranderde toen Minervina in 2018 deelnam aan een training van Right To Play als onderdeel van het Gender Responsive Education and Transformation (GREAT)-programma.

SPELEN VOOR EEN POSITIEVE VERANDERING

Minervina wist altijd al dat ze lerares wilde worden om een verschil te maken in het leven van de kinderen om haar heen. Maar ze had geen tijd, steun of rolmodellen die haar konden helpen een andere manier van lesgeven te bedenken en haar aanpak te veranderen.

Totdat ze de kans kreeg om deel te nemen aan een training van Right To Play. Ze leerde hoe ze spelgerichte benaderingen in de klas kon gebruiken om vertrouwen op te bouwen met leerlingen, participatie te stimuleren en de klas te veranderen in een ruimte waar elk kind zich gezien en gehoord voelt. De lessen werden leuker en Minervina's relatie met de leerlingen verbeterde.

Dankzij de training die ze kreeg, kon Minervina de veranderingen doorvoeren die ze had gehoopt en haar klas omvormen tot een plek waar leerlingen zich kunnen ontwikkelen.

Zeven jaar na haar opleiding is de verandering in Minervina's klas en school duidelijk te zien. Minervina leerde hoe ze een positieve leeromgeving kon creëren in de klas en in de hele school. Ze stopte met het gebruik van lijfstraffen en moedigde haar collega-leerkrachten aan om hetzelfde te doen. Kinderen gingen met meer enthousiasme naar school omdat ze wisten dat ze niet gestraft zouden worden als ze fouten maakten. Minervina begon ook collega-leerkrachten in haar school te begeleiden. "Op een keer had een collega-leraar moeite om kinderen te leren lezen. Ik liet haar zien hoe ze leerlingen kon aanmoedigen met applaus en door succes te vieren", zegt ze. "We moedigden de kinderen aan om een woord te lezen en als ze dat deden, applaudisseerde de hele klas. Hierdoor wilden de andere leerlingen ook proberen te lezen."

De Right To Play-training leerde Minervina ook hoe ze ervoor kon zorgen dat meisjes gelijkwaardig werden betrokken, als onderdeel van de genderresponsieve training. In een cultuur waar jongens vaak voorrang krijgen en meisjes als minder belangrijk worden beschouwd, was dit een ingrijpende verandering. Minervina legt uit: "Als we een meisje vertellen dat ze het recht heeft om gelijkwaardig deel te nemen, beseft ze dat ze ver kan komen, dat ze kan studeren en kan worden wat ze maar wil." In Minervina's klas zitten meisjes niet langer stil achterin. Ze leiden activiteiten en stellen net zoveel vragen als de jongens.

Adriono, directeur van de school, is trots dat Minervina deel uitmaakt van zijn team. "Minervina speelt een uiterst belangrijke rol op mijn school. Vanaf het moment dat ze begon deel te nemen aan de Right To Play-training, bracht ze een nieuwe mentaliteit. Ze wordt gezien als een rolmodel op de school en staat altijd klaar om iedereen te helpen die haar benadert."

SPELEN VERANDERT ALLES

Minervina's toewijding en inspanningen blijven niet onopgemerkt. Vandaag de dag heeft de school, dankzij de invloed van Minervina, minder schooluitval en een hoog prestatieniveau. In 2021 stond Minervina's school volgens een onderzoek van de provincie Gaza in Mozambique op de eerste plaats in het hele district. Dit is een direct gevolg van de actieve, inclusieve leeromgeving die zij heeft helpen opbouwen. Dankzij Minervina's toewijding om andere leraren te begeleiden, kunnen elke dag, elk jaar meer en meer leerlingen worden bereikt. Dankzij haar mentorschap is er meer interactie tussen leraren en leerlingen en heerst er een positieve sfeer in de klas. De focus van het leren is verschoven van de leraar naar de leerling.

De opleiding die Minervina heeft gevolgd, houdt niet op bij haar. Zelfs jaren na haar opleiding blijft Minervina innoveren en inspireren. Haar droom? Dat alle leraren in Mozambique dezelfde ondersteuning krijgen als zij.

De training die Minervina kreeg, was onderdeel van het Gender Responsive Education and Transformation (GREAT)-programma, dat mogelijk werd gemaakt dankzij de financiële steun van de Canadese regering via Global Affairs Canada. Het GREAT-programma, dat van 2018 tot 2023 actief was in Ghana, Rwanda en Mozambique, gebruikte de spelend-leren methode van Right To Play om belemmeringen voor onderwijs, vooral voor meisjes, weg te nemen en de capaciteit van leraren te vergroten om de leerresultaten te verbeteren.