Een broederlijke beschermer: Thomas begeleidt jongens in Bongo
In het eenvoudig ingerichte gezondheidscentrum in Ayopia-Bongo, in de Upper East-regio van Ghana, zit een groep tienerjongens en jonge mannen op houten banken, waar ze met zachte stemmen beginnen te praten. Voor in de ruimte staat Thomas Ayivoore, een wijkverpleegkundige, die een condoom omhoog houdt en vragen uitnodigt die velen van hen nooit eerder durfden te stellen.
Nog maar enkele maanden geleden werd er in deze omgeving zelden openlijk gesproken over seksuele en reproductieve gezondheid. Veel jongens haalden hun informatie over hun lichaam of relaties uit verhalen van vrienden of via geruchten. Het meeste van wat de jongens en jonge mannen wisten, was gehuld in mythes, waardoor ze aannames deden die vaak reële risico’s met zich meebrachten.
Mythes ontkrachten en vertrouwen opbouwen
In de Upper East-regio raakte in 2022 ongeveer één op de zeven tienermeisjes zwanger; een schrijnende herinnering aan de tekortkomingen in de toegang van jongeren tot betrouwbare informatie over reproductieve gezondheid. In gemeenschappen als Bongo worden gesprekken over gezinsplanning vaak gezien als een ‘vrouwenkwestie’, waardoor jongens geen begeleiding krijgen op het gebied van verantwoordelijkheid of toestemming.
Voor Thomas was dit niet zomaar een statistisch gegeven. Als verpleegkundige kreeg hij regelmatig te maken met jongeren die te maken hadden met gevolgen die ze niet helemaal begrepen.
Vastbesloten om hier verandering in te brengen, trok Thomas de muren van de kliniek uit. Hij ging bij gezinnen langs, sprak met ouders en nodigde jongens uit voor informele mentorgesprekken. Maar hij wist dat informatie alleen niet genoeg zou zijn — vertrouwen moest voorop staan.
“Ik wil gewoon dat mijn jongens me zien als hun oudere broer.
Via het SHARE-project van Right To Play kreeg Thomas een training in speelse, interactieve methoden – van rollenspellen tot discussies in kleine groepen – waardoor zijn sessies veranderden van lezingen in gesprekken. De jongens waren niet langer passieve luisteraars; ze waren actieve deelnemers.
Toen een gesprek de stilte verbrak
Het effect was vrijwel direct merkbaar. Desmond, een van zijn begeleide jongeren die al drie maanden aan de sessies deelneemt, zegt dat hij nu begrijpt hoe hij seksueel overdraagbare aandoeningen en ongewenste zwangerschappen kan voorkomen, en hoe hij openlijk met zijn partner kan communiceren.
“Nu begrijp ik hoe ik ongewenste zwangerschappen kan voorkomen.”
Akubila, een andere deelnemer aan het mentorprogramma, vertelde hoe de sessies zijn kijk op de ervaringen van meisjes hebben veranderd. Door meer te leren over menstruatie en gendergelijkheid heeft hij meer empathie gekregen – iets waar zijn leeftijdsgenoten voorheen zelden over spraken. "Nu begrijp ik wat meisjes doormaken. Vroeger snapten we dat niet, maar nu wel", zegt hij.
De impact reikt verder dan de jongens zelf. Joseph, een plaatselijk volksvertegenwoordiger en vader, zag hoe zijn zoon zich ontwikkelde van een schoolverlater tot een toegewijd en verantwoordelijk jongeman. "De gemeenschap ziet Thomas als iemand die oprecht begaan is met de toekomst van onze kinderen", zegt hij.
Uit de tussentijdse gegevens van het project blijkt dat er vooruitgang is geboekt: het vertrouwen onder jongeren om gebruik te maken van diensten op het gebied van reproductieve gezondheid is gestegen van 63 procent bij aanvang tot 78 procent — een belangrijke stap in de richting van weloverwogen besluitvorming.
Thomas denkt dat de echte verandering pas zal plaatsvinden als de jongens elkaar gaan begeleiden.
Hij ziet een generatie jonge mannen voor zich die schadelijke normen ter discussie stellen, hun partners steunen en openlijk praten over gezondheid en respect. "Ik wil dat dit programma ook andere gemeenschappen bereikt", zegt hij.
Door één mentor de juiste middelen te geven, draagt het SHARE-project bij aan een mentaliteitsverandering in heel Bongo. Het laat zien dat wanneer jongens kennis, empathie en een veilige plek krijgen om te praten, ze niet alleen zichzelf, maar hun hele gemeenschap kunnen beschermen.
Het SHARE-project, dat door Right To Play in de Upper East-regio van Ghana wordt uitgevoerd, biedt jongeren kennis en levensvaardigheden aan om weloverwogen beslissingen te nemen over hun gezondheid en relaties. Door middel van mentorschap, speelse leerbenaderingen en betrokkenheid van de gemeenschap bevordert het project gendergelijkheid en veiliger praktijken op het gebied van reproductieve gezondheid onder adolescenten en jongvolwassenen.
